Dieragent Jerry: “Ik kom voor het dier, maar ik zie het hele huishouden”

Het begint met een hondje op straat in Leiden-Zuid. Een Shih Tzu, zo vervilt dat de vacht in klitten aan elkaar hangt. Hij stinkt, kan amper lopen. Iemand belt de politie. Jerry pakt de melding op. Via een getuige komt hij een straat verderop uit, bij het huis waar de hond vandaan komt. Hij stapt naar binnen en de geur slaat hem in het gezicht. De woonkamer, niet groter dan een studentenkamer, ligt vol ontlasting.

In het huis lagen nog een tweede Shih Tzu, oud en ziek, een Amerikaanse Bulldog, twee katten en twee parkieten. De bewoonster, een vrouw met zware depressieve klachten, kijkt verslagen toe terwijl Jerry en zijn collega de dieren in beslag nemen.

Jerry maakt proces-verbaal, maar blijft vooral praten. Ze betuigt veel spijt. Hij ziet meteen dat dit geen dierenbeul is, maar iemand die het overzicht kwijt is. “Ik kom voor het dier, maar ik stap niet over de rest heen,” zegt hij later. Hij legt het signaal neer bij het wijkteam, zodat haar bestaande hulpverlening weet wat er speelt.

Maanden later gaat hij terug, uit nieuwsgierigheid. “Voor tachtig, misschien negentig procent opgeruimd,” zegt hij. “Ik was echt verbaasd. Nog steeds niet fris, maar vergeleken met toen een wereld van verschil.”

Dat is precies waarom hij dit werk doet. “Dan help je niet alleen het dier, maar ook de mens erachter.”

Liefde voor dieren

Dat hij dieragent zou worden, wist hij als kind niet, al was hij altijd met beesten bezig. Zijn vriendin vond laatst een fotoalbum. Op de ene foto zit hij als peuter van twee met een geitje op schoot. Twintig jaar later, dezelfde houding, ander geitje.

Bij de politie kwam het toeval langs tijdens een baliedienst. Een melding over een verwaarloosde pony. Jerry dook in het dossier en voelde zijn hart sneller kloppen. “Ik trok alles naar me toe. Toen wist ik: dit is het.” Hij meldde zich aan zonder zijn leidinggevende te vragen. “Je moet toestemming vragen,” zei die. “Bij deze,” zei Jerry. “Hij is al aangemaakt.”

Dat is vijf en een half jaar geleden. Toen was hij de enige dieragent voor heel Leiden-Bollenstreek. Nu vult het tachtig procent van zijn week. Tot 2027 moet het een echte politietaak worden, met een seniorfunctie. Daar wil hij op solliciteren, niet voor de strepen, maar om collega’s meer te leren over zijn vakgebied.

Meer dan in beslag nemen

Bij de meeste zaken die hij tegenkomt is geen opzet, maar onmacht. Katten, honden, konijnen die verkeerd voer krijgen, geen dierenarts zien omdat er geen geld is, of leven bij iemand die het overzicht kwijt is door GGZ of verslaving.

Jerry werkt als wijkagent met extra sleutels. Bij een melding of op basis van eigen waarneming mag hij, in het kader van de Wet dieren, een woning betreden voor controle. Dit kan zonder toestemming van de bewoner, maar alleen met een geldige machtiging. Bij bedrijven ligt dat anders: daar kan hij ook binnentreden zonder machtiging, omdat het geen woning betreft. Ook bij bedrijven gebeurt dit onder de Wet dieren.

Het verschil zit in wat daarna gebeurt. “Met alleen strafrecht neem ik een dier in beslag, maar de volgende dag kan iemand een nieuw dier halen,” legt hij uit. Daarom werkt hij veel met de LID, de Landelijke Inspectiedienst Dierenwelzijn. Via bestuursrecht dwingen ze herstel af. Naar de dierenarts. Het huis schoonmaken. Doen ze dat niet, dan volgt een dwangsom of worden de maatregelen uitgevoerd op kosten van de eigenaar.

Zoals bij die vrouw met de Shih Tzu . De druk van de inbeslagname haalde de acute onveiligheid weg, het signaal naar de hulpverlening gaf haar de ruimte om stap voor stap op te ruimen.

Zielig bestaat niet

Op zijn telefoon komen dagelijks meldingen binnen van mensen die iets zielig vinden. Een Russische herder aan de ketting in Zoeterwoude. Een Shetlandpony in een kale, modderige wei. Jerry legt het dan uit. Die herder had water, voer, een hok, een ketting die lang genoeg was. Juridisch in orde. Die pony heeft juist een dikke vacht en wordt ziek van te veel gras. “Zielig bestaat niet. Ik kijk naar de wet, niet naar Facebook.” Die herder werd later gestolen door dierenactivisten. Voor Jerry was het simpelweg diefstal. “Ik zou mijn hond ook niet zo houden. Maar als het volgens de wet mag, dan mag het.”

De zaak die bleef plakken

Niet alles laat zich zakelijk houden. Aan het begin van zijn loopbaan als dieragent kwam er een melding binnen over een man die een kitten in zijn auto had achtergelaten. Geen voer, geen water, wel lachgasflessen op de vloer. Die zaak werd uiteindelijk geseponeerd, maar Jerry vertrouwde het niet en reed door naar de woning van de eigenaar.

Daar trof hij drie kittens aan. Bij de eerste controle zag hij er twee; de derde dook later op en had nagels die waren afgeknepen of uitgetrokken. Een half uur later ging hij terug. Toen bleek hoe ernstig het was: één kitten was volledig verlamd aan de achterkant door een gebroken rug en zware ontstekingen, een tweede was half verlamd met twee breuken in een achterpoot.

De volgende dag zat hij in de bioscoop toen er een bericht kwam van de officier: het kitten met het gebroken ruggetje moest worden ingeslapen. “Toen moest ik echt even een traantje wegpinken.” Het andere kitten overleefde het gelukkig wel, maar bij het laatste waren de nagels zo vaak uitgetrokken dat sommige waren afgestorven.

Dat was het moment waarop hij leerde scheiden. “Als ik niet bij de politie had gezeten, was de dader door het raam gegaan,” zegt hij over de eigenaar. “Nu moet je het loslaten, anders hou je het niet vol.” Professioneel blijven en het niet mee naar huis nemen, is volgens hem essentieel.

Het begint bij dieren

Die wreedheid blijft niet achter de voordeur. Een reiger in Voorschoten, doodgeschoten met een kruisboog door zijn nek. Jongeren in Zoeterwoude die met levende kuikens voetballen. Een babymeerkoet in het centrum waar iemand een volle fles bier naar gooide.

Voor Jerry zijn dat geen incidenten. “Als je zo met dieren omgaat, moet je die mensen in de gaten houden. Er zit bijna altijd meer achter,” zegt hij. “Het begint bij een dier, maar het blijft daar zelden bij.”

En soms is het de verslaving die je ziet. Een paar maanden geleden een kat van een junk, die had cocaïne binnengekregen. “Helemaal stoned, liep gedesoriënteerd door het huis,” zegt Jerry. “Zielig voor dat beest, maar daardoor zie je in één keer wat er in zo’n huis leeft.”

Daarom zegt hij tegen nieuwe collega’s: scan 180 graden als je binnenkomt. “In het begin noemden ze het vlinders vangen. Nu bellen ze me zelf als ze een verwaarloosd dier zien. Ze doen niet altijd het juiste, maar ze denken erover na.”

Waarom hij lid werd

Hij noemt zichzelf een controlfreak, een beetje chaotisch, soms onzeker als hij voor een groep staat. Behalve als het over dit werk gaat. “Dan ben ik juist super duidelijk. Misschien te duidelijk.”

Hij werd lid van de politievakbond om één reden. Niet voor loonsverhoging. Voor rugdekking. “Bij de politie ben je kwetsbaar. Een klacht is zo gemaakt, zeker bij dieren. Mensen nemen hun dier heel persoonlijk.” In het begin kreeg hij er veel. “Dan wil je dat er een organisatie achter je staat die je steunt als het erop aankomt.” Het werk is hem nog niet te veel geworden. De drijfveer is dezelfde als bij die melding van de verwaarloosde pony aan de balie. “Zolang ik het verschil kan maken, voor dieren en voor mensen, blijf ik dit doen.”